MUQDISHO, SOOMAALIYA — Tallaabo muhiim ah oo lagula dagaallamayo khatarta joogtada ah ee leexinta gargaarka, ayaa Hay’adda Maaraynta Musiibooyinka Soomaaliyeed (SoDMA), oo kaashanaysa UNICEF, waxay si guul ah usoo gabagabaysay aqoon-is-weydaarsi wadatashi ah oo socday muddo saddex maalmood ah. Dhacdadan, oo ka dhacday Hotel Istanbul ee Muqdisho laga bilaabo 7-da ilaa 9-ka Sebtember 2025, waxay ahayd calaamad muujinaysa go’aanka qaranka, iyada oo isku keentay shaqaale ka socda SoDMA iyo wakiillo ka matalaya dowlad-goboleedyada dalka.

Furitaanka aqoon-is-weydaarsiga wuxuu ahaa xaqiijin xooggan oo ku saabsan ujeeddadiisa. Mudane Cabdisalaam Cabdullahi Faarax, oo ah Agaasimaha Waaxda Gargaarka ee Wasaaradda Gargaarka iyo Maareynta Musiibooyinka ee Galmudug, ayaa hoosta ka xariiqay doorka aqoon-is-weydaarsigu ku leeyahay bixinta qalabka lagama maarmaanka u ah la dagaallanka caqabadda weyn ee leexinta gargaarka. Hadalkiisu wuxuu dejiyay jawi wada-shaqayn iyo mid ku salaysan ficil.

Dhankiisa, Mudane Saciid Maxamed Cadceed, Iskuduwaha Arrimaha Bini’aadamnimada ee Gobolka Shabeellaha Hoose ee Wasaaradda Gargaarka iyo Maareynta Musiibooyinka ee Maamulka Koonfur Galbeed, ayaa sidoo kale taageeray dareenkan, isagoo ku tilmaamay iskaashigan inuu yahay horumar weyn oo ku saabsan awoodaha la socodka iyo baaritaanka ee hay’adaha gargaarka.

Hadalkiisii furitaanka ee muhiimka ahaa, Professor Maxamed Axmed Maxamed Cadalle, Kaaliyaha Guddoomiyaha ee Xalka Waara ee Barakacayaasha ahna Khabiir dhanka Isgaarsiinta ee Leexsiga Gargaarka, ayaa ka sheekeeyay ballanqaadkan qaran. Wuxuu sharraxay in aqoon-is-weydaarsigu yahay dhagax-aasaaska istiraatiijiyadda SoDMA ee lagu hubinayo in gargaarku gaaro kuwa ugu baahida badan. Wuxuu yiri: “Barnaamijkani wuxuu ku saabsan yahay dhisidda awoodaha shaqaaleheena gudaha. Waxaan siinaynaa xirfado horumarsan oo lagama maarmaan u ah baaritaannada goobaha iyo ururinta caddeynta, taas oo muhiim u ah ilaalinta gargaarka bani’aadamnimada.”

Prof. Cadalle wuxuu intaa ku daray inuu ku boorriyay in barnaamijkan si degdeg ah loogu dhaqan-geliyo goobaha shaqada, maadaama uu yahay mid muhiim u ah ilaalinta gargaarka bani’aadamnimada.

Ajendaha aqoon-is-weydaarsiga oo si taxadar leh loo diyaariyey ayaa ahaa safar ka kooban mabaadi’da ilaa ficil, isagoo kobcinaya jawi wada-shaqayn iyo mid ku salaysan natiijooyin. Fadhiyada waxaa fududeeyay Mudane Mukhtaar Sheekh Xuseen, La-taliyaha Daneeyayaasha iyo Ka-qaybgalka Bulshada, iyo Mudane Cabdulqaadir Shariif Sheekhunaa, La-taliyaha Madaxa ee Cutubka Kahortagga Leexinta Gargaarka ee SoDMA, kuwaas oo khibradoodu ay hagaysay ka qaybgalayaasha tallaabo kasta.

Maalintii 1-aad: Aas-aaska Isla-xisaabtanka oo la Dhigay

Maalintii ugu horreysay waxay dhistay aasaaska habka oo dhan, iyada oo diiradda la saaray faham qoto dheer oo ku saabsan mabaadi’da bini’aadamnimada iyo asalka isla-xisaabtanka. Iyadoo ay hoggaaminayaan fududeeyayaal khubaro ah, ka qaybgalayaashu waxay qorsheeyeen tallaabooyinka lagama maarmaanka u ah baaritaannada wax ku oolka ah ee leexinta gargaarka, iyagoo dejiyay aragti cad oo mideysan oo ku saabsan maalmaha soo socda.

Maalintii 2-aad: Daacadnimo oo la Hawl-galiyay

Iyadoo la dhisayo doodaha maalintii hore, aqoon-is-weydaarsigu wuxuu u wareegay codsiga wax ku oolka ah ee aragtida. Fadhiyada waxaa hoggaaminayay Professor Maxamed Axmed Maxamed Cadalle iyo Mudane Mukhtaar Sheekh Xuseen, kuwaas oo hagayay ka qaybgalayaasha sidii loo abuuri lahaa habab adag oo lagu ilaaliyo digniin-bixiyayaasha iyo wadooyinka jawaab-celinta. Fadhiyadu waxay iftiimiyeen doorarka muhiimka ah ee hay’adaha dowladda iyo kormeerka bulshada ee samaynta baaritaannada dhammaystiran iyo hubinta bixinta adeegyada anshax leh.

Maalintii 3-aad: Ballanqaadka oo Rasmi laga Dhigay

Maalintii ugu dambeysay waxaa loogu talagalay in la adkeeyo natiijooyinka. Ka qaybgalayaashu waxay ka qaybgaleen dood dhammaystiran oo lagu hagaajinayo hababka jawaab-celinta iyo cabashooyinka. Tani waxay ku dhammaatay soo-bandhigid rasmi ah iyo ansixinta qayb cusub oo ka mid ah habraacyada baaritaanka ee caadiga ah iyo qodobbo wax-qabad oo la taaban karo, taasoo calaamad u ah ballanqaad cad oo ku saabsan hirgelinta.

Aqoon-is-weydaarsiga waxaa lagu soo gabagabeeyay hadallo gunaanad ah oo saameyn leh oo uu jeediyey Mudane Mukhtaar Sheekh Xuseen, kaas oo dib u xaqiijiyay sida ay hay’adda uga go’an tahay hirgelinta habraacyada cusub, isla markaana uga mahadceliyay dhammaan ka qaybgalayaasha dadaalkooda.

Guusha aqoon-is-weydaarsigan waxay tilmaamaysaa xilli cusub oo hufnaan iyo isla-xisaabtan ah oo ka jira qaybta bini’aadamnimada ee Soomaaliya. Habraacyada cusub ee la caadiyeeyay ayaa la filayaa inay si weyn u xoojiyaan awoodda SoDMA ee ah inay ilaaliso bulshooyinka nugul oo ay hubiso in dadaal kasta oo gargaar bini’aadamnimo uu yahay tallaabo loo qaaday dhinaca mustaqbal ammaan iyo barwaaqo leh.